Logo-Glas

Oko Vukovara, Pančeva i Vršca pravo ratište!

29. Marta 2015.

nova-srbijaNa širem području Zemuna, Vukovara, Glogovca, Vršca, Sente, Pančeva, Subotice, Mošorina, Turije i Kanjiže ovih dana je mirno.

Tišinu samo povremeno naruše usamljeni rafali vojnika koji dolaze sa fronta ili se na njega vraćaju i retki odjek dalekih artiljerijskih detonacija.

Život se polako vraća u normalu i ako je suditi po tome sporazum o primirju koji su nedavno dogovorili ruski predsednik Vladimir Putin, Angela Merkel, Fransoa Oland i Viktor Porošenko mogao bi da ima duži vek trajanja nego njihov prvi sporazum.

Verovatno ste pomislili da je početak ovog teksta greška ili preuranjena prvoaprilska šala.

Ni jedno, ni drugo.

Ovo je agencijski pregled stvarnog stanja poslednjeg dana februara ove 2015. godine u Zemunu, Pančevu, Vršcu, Subotici i drugim nabrojanim mestima u Ukrajini, u širem području Luganska i Donjecka.

Srbi sa velikom pažnjom svakodnevno prate zbivanja u jugoistočnoj Ukrajini, u Donjeckoj i Luganskoj oblasti, ali malo njih zna da su teritorije na kojima se već godinu vodi rat između ukrajinskih i proruskih snaga pre dva veka naseljavali Srbi, o čijem postojanju svedoče nazivi stotina toponima.

Velika seoba

Prvi Srbi u današnju Ukrajinu stigli su 1690. godine, nakon velike seobe sa Kosova i Metohije pod vođstvom Arsenija Čarnojevića.

Većina od oko 40.000 srpskih porodica, koja je zbog turskog zuluma ostavila zavičaj, naselila se u Vojvodinu, ali je manji broj preko Rumunije stigao do kozačkih stepa između Dnjepra i Dona, gde su po odobrenju ruskog cara Petra Velikog formirali prva srpska vojnička naselja.

Njihov zadatak je bio da štite jugoistočnu granicu carske Rusije.

Još masovniji dolazak Srba u ruske stepe dogodio se 1751. godine.

Njemu je prethodio tursko-austrijski rat 1737-1739. godine, druga velika seoba Srba iz okupirane domovine, pod vođstvom Arsenija Jovanovića, koja se odvijala u dve faze.

U prvoj Srbi su se zaustavili u Vojvodini, gde je bečki dvor od njih formirao dve vojne krajine, Potisku i Pomorišku.

Srbi su preuzeli obavezu da brane južnu granicu austrijskog carstva, a zauzvrat su imali slobodu i bili oslobođeni plaćanja poreza.

Međutim, zbog dinastičkih borbi, a da bi sebi obezbedila podršku ugarskog plemstva, 1750. godine Marija Terezija ukida srpske vojne krajine i to područje prepušta Mađarima, koji Srbima nameću status svojih kmetova.

Pritisnuti terorom Srbi donose odluku da se sele u Rusiju.

Glavni organizator seobe bio je pukovnik granične srpske milicije Jovan Horvat, koji je u Beču stupio u kontakt sa ruskim poslanikom u Beču grofom Mihailom Petrovičem.

Preko Petroviča Horvat čini prepisku sa dvorom ruske carice Jelisavete, koja 7. jula 1751. godine piše svom poslaniku da javi Horvatu “da će ne samo on s drugim oficirima, nego koliko god njih bi od srpskog naroda u našu imperiju preći htelo, kao jednoverni s nama u službi, u podanstvo naše primljeni biti”.

Seoba počinje u septembru, a prema sačuvanim pisanim tragovima prva grupa od 218 Srba, predvođena Horvatom, stigla je u Kijev 10. oktobra 1751. godine.

Tri meseca kasnije ruski Vojni kolegijum doneo je odluku da se od novopridošlih srpskih izbeglica formira naselje Nova Srbija.

Inspiracija Crnjanskom

Dramatična seoba Srba u Rusiju i svedočanstva koja je o njoj objavio akademik Mita Kostić poslužila su Milošu Crnjanskom kao osnov za pisanje romana “Seobe”, u kojem je jedan od glavnih likova pukovnik Jovan Šević.

U septembru 1752. godine zabeležen je dolazak grupe od 800 Srba pod komandom austrijskog potpukovnika Miloša Ševića, koji u maju sledeće godine (između ušća reka Bahmut i Luganj) formiraju vojno naselje Slavenosrbija, uz koje niče petnaestak srpskih sela.

Slavenosrbija je bila pod neposrednom upravom ruskog carskog senata. Naseljenici su služili u Bahmutskoj husarskoj regimenti.

U svojoj studiji “Srpska naselja u Rusiji”, koja je štampana 1923. godine, akademik Mita Kostić navodi da je u Novoj Srbiji živelo najmanje 2.200, a u Slavenosrbiji oko 3.000 srpskih porodica, a da se najviše njih doselilo iz Potiske krajine (Martonoša, Kanjiže, Sente, Bečeja, Turije, Srbobrana, Bačkog Gradišta, Titela, Mošorina i drugih mjesta), kao i iz Pomoriške krajine (Pećka, Arad…).

U narednim godinama njima se pridružio veliki broj Srba iz Crne Gore, Hercegovine, Bosne i Dalmacije.

Srpske porodice su u to vreme živele u velikim zadrugama, brojale su desetak i više članova, po čemu se može pretpostaviti da je u novi zavičaj iz Srbije stiglo između 30 i 50 hiljada duša.

Kako se njihov broj povećavao, tako se naziv Nova Srbija i Slavenosrbija proširio na čitave oblasti donske stepe u kojoj su nicala srpska sela.

Nažalost, samo deceniju kasnije Srbi doseljenici doživljavaju ponovo tužnu sudbinu iz Vojvodine.

Širenjem Rusije prema Crnom moru, srpska pogranična naselja su izgubila značaj, a nova carica Katarina Velika je 1962. godine donela odluku o ukidanju samostalnih srpskih oblasti i njihovom pripajanju novoformiranim ruskim gubernijama.

Gubernija i provincija

Od Nove Srbije nastaje Novorusijska gubernija, a Slavenosrbija postaje njena Jekatarinska provincija.

Davanjem povlastica, Katarina na to područje ubrzano doseljava desetine hiljada Rusa.

Odvojeni od matice, brojčano nadjačani, izloženi diktatu moćne carevine Srbi su bili izloženi ubrzanoj asimilaciji.

Tome je svakako doprinela sličnost srpskog i ruskog jezika i isti crkveni obredi.

U pokušaju da pronađe svoje rođake koji su pre 60 godina odselili u Rusiju, u Novomirgorodu, Sava Popović Tekelija, prvi Srbin koji je stekao titulu doktora nauka, 1811. godine zaputio se u bratsku slovensku zemlju.

Međutim, uprkos svim naporima, u Novomirgorodu ne samo što nije našao nijednog rođaka, već nijednog Srbina. Svi oni su u međuvremenu postali Rusi.

O ubrzanoj asimilaciji ruskih Srba svedoče i sledeći podaci.

U popisu stanovništva u donskoj oblasti iz 1862. godine pominje se samo 1.000 Srba, dok se u statistici iz 1900. godine Srbi više ne pominju.

Danas o njihovom postojanju u zemlji Tarasa Buljbe svedoče imena srpskih naselja koja su doneli iz postojbine: Zemun, Vukovar, Glogovac, Vršac, Senta, Pančevo, Subotica, Mošorin, Turija, Kanjiža…

Ubrzo nakon formiranja Slavenosrbije Jovan Šević je od ruskih vlasti dobio čin generala.

Slavenosrbija je ukinuta nakon njegove smrti, ali su brojni Ševićevi potomci ostvarili istaknute karijere u ruskoj carskoj vojsci, pa je to jedna od retkih srpskih porodica čija se loza može pratiti do današnjih dana.

Prošle godine na ratištu kod Donjecka srpski i ruski dobrovoljci formirali su jedinicu koju su nazvali Husarski puk Jovan Šević, koja je dala značajan doprinos pobedama nad vojnim formacijama ukrajinske hunte, ali i oživljavanju sećanja na donske Srbe i njihovu tužnu sudbinu.

(IZVOR: Pressrs)

Komentari

Komentariši

LAJKUJTE NAS

Aleksić Duborez



DJEVOJKA DANA